Hồng Vũ - Loài chim hạnh phúc

Hồng Vũ – là loài chim có ký hiệu tầm vốc rất nhỏ (tính theo qui  tắc chuẩn quốc tế), nếu đo từ đầu mỏ đến mút đuôi dài dưới 13cm. Môi trường sống chủ yếu là rừng thưa, rừng có núi đá, Hồng Vũ nhỏ con, nhưng thường bay rất cao, nên chủ yếu chỉ có thể nhận diện chim qua tiếng hót mà thôi.

Giọng hót Hồng Vũ như  tiếng huýt gió xa xôi nghe rất buồn. Để tìm được nơi Hồng Vũ làm tổ trong rừng là một kỳ công, việc đó chỉ thành công cho những người cực kỳ giàu kinh nghiệm về rừng và hiểu biết về Hồng Vũ thật sâu sắc. Hồng Vũ trống đầu và lưng màu xám đen, ngực đỏ-hồng, đuôi và 2 bên cánh có điểm vàng, chim mái phần đầu tím xám, phần lưng hung đỏ, toàn thân trắng xám . Hồng Vũ là loài chim rất hiếm gặp, mặt dù chúng không có mặt trong sách đỏ VIỆT NAM.

(Ảnh 1)

(Ảnh 2)

Hồng Vũ làm tổ tháng 3-4 hàng năm vào đầu  mùa mưa, đẻ nhiều nhất là 3 trứng, dài cỡ 1cm, vỏ trứng màu rất đẹp, trong năm chúng có thể đẻ 2 lần (nếu lần đẻ trứng đầu tiên thất bại). Tổ Hồng Vũ nhỏ, đường kính khỏang 5cm, bên trong là một vài cọng rác nhỏ, bên ngoài được đắp bằng vỏ thân cây nơi  chúng làm tổ nên thân cây và tổ chim là một màu, rất khó nhìn thấy và phủ lên bằng tơ nhện để ngụy trang. Trong tự nhiên tổ Hồng Vủ rất đa dạng, nó đồng nghĩa với sự đa dạng của rừng già.

(Ảnh 3)

(Ảnh 4)

(Ảnh 5)

Hồng Vũ phân công gia đình rất kỳ lạ và đặc sắc: khi lót tổ, chim trống đi kiếm rác hướng nào thì chim mái phải bay theo huớng đó; khi chim trống kiếm được rác bay về tổ, nhưng chim mái vẫn chưa tìm được rác thì vẩn phải bay theo chim trống về tổ chứng kiến chim trống vào lót tổ; nhưng khi cả 2 tìm được rác, thì bao giờ chim trống cũng vào lót tổ trước, chim mái vào lót sau.    

Nhiệm vụ ấp trứng là của con mái, nhiệm vụ của chim trống là đi tìm thức ăn về tổ nuôi con mái trong suốt 17 ngày ấp trứng, nên trong trong thời gian ấp trứng gần như chim mái không bay ra ngoài.

(Ảnh 6)

Chim mái ấp khoảng 17 ngày là trứng nở, nếu nhiệm vụ ấp trứng là của chim mái, thì nhiệm vụ nuôi con chủ yếu lại thuộc về chim trống. Cũng như khi lót tổ, chim trống đi tìm mồi hướng nào thì chim mái phải bay theo hướng đó, khi cả hai tìm được mồi thì chim trống mớm mồi cho con trước rồi đến chim mái. Sự phân công gia đình theo kiểu GIA TRƯỞNG này thật đặc sắc hiếm có trong tự nhiên.

(Ảnh 7)

Vì sao nói Hồng Vũ là loài chim hạnh phúc? Đặc thù của Hồng Vũ là đi đâu cũng có đôi, không bao giờ đi một mình (trừ khi chim mái ấp trứng thì chim trống mới đi một mình). Đặc biệt khi Hồng Vũ nở chim non, thì “vợ chồng “Hồng Vũ càng ríu rít, không rời nhau nữa bước. Hình ảnh này không thấy ở những loài chim khác.

(Ảnh 8,9)

Tuy nhiên trong tự nhiên đấu tranh sinh tồn là cuộc đấu tranh quyết liệt nhất, nên tổ chim Hồng Vũ luôn bị các loài chim khác dòm ngó, và cứ 10 tổ Hồng Vũ thì 9 tổ bị các loài chim to lớn hơn phá tổ, bắt trứng hoặc ăn mất chim non. Hiện tại Hồng Vũ đang tuyệt chủng, kẻ thù nguy hiểm nhất của Hồng Vũ là chim Khách và nhiều loài chim khác…

Sau nhiều năm theo đuổi, nghiên cứu về tổ Hồng Vũ không thành công, nghệ sĩ nhiếp ảnh  Lê Hoài Phương nghĩ ra 1 cách bảo vệ tổ chim là treo hình nộm một cách hợp lý…và đã thành công trong việc bảo vệ tổ chim Hồng Vũ. Bởi lẽ các loài chim "thích săn tìm tổ Hồng Vũ" khi nhìn thấy hình nộm tưởng đó là con người nên không dám bén mảng tới gần tổ chim Hồng Vũ.

Bộ phóng sự ảnh trên đây được chụp trong nhiều năm với nhiều tổ chim Hồng Vũ khác nhau, ở nhiều cánh rừng khác nhau của Bình Thuận. Sự đa dạng của tổ chim Hồng Vũ đồng nghĩa với sự độc đáo đa dạng vốn có của rừng …

Bài và ảnh : LÊ HOÀI PHƯƠNG

Mời các bạn xem bộ ảnh Chim Hồng Vũ tại đây