Trang chủ » Nhiếp ảnh gia » Báo điện tử » Đạo diễn Lê Hoài Phương - Người truy tìm Tội ác rừng xanh

Đạo diễn Lê Hoài Phương - Người truy tìm Tội ác rừng xanh

(TGĐA) - Suốt 10 năm qua Lê Hoài Phương “vác tiền nhà” mò mẫm học chụp ảnh, học làm phim tài liệu rồi dấn thân với rừng để thỏa đam mê.



(TGĐA) - Không thuộc biên chế bất kỳ hãng phim nào, không ăn lương ở một tổ chức nào và không được đào tạo ở bất kỳ trung tâm nào, suốt 10 năm qua Lê Hoài Phương “vác tiền nhà” mò mẫm học chụp ảnh, học làm phim tài liệu rồi dấn thân với rừng để thỏa đam mê. “Độc lập” theo đúng cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, 10 năm chưa đem lại kinh tế nhưng đã đủ để xưng danh là nhà nhiếp ảnh và với điện ảnh, không chỉ là giải thưởng tại LHP Môi trường hay “cú đúp” tại Cánh diều 2010 vừa qua mà những thước phim chân thật trong Tội ác rừng xanh đã thực sự “gây sốc” cho giới làm nghề…

Tội ác rừng xanh là tác phẩm “gây sốc” cho người xem về mức độ chân thật, là bằng chứng xác thực nhất về sự tàn phá rừng, giết hại động vật hoang dã ở Việt Nam. Anh có thể nói qua về việc thực hiện tác phẩm này?

Việc thực hiện Tội ác rừng xanh kéo dài trong suốt 3 năm, từ 2008 đến 2010. Riêng hai năm đầu quả thực vất vả bởi lúc đó tôi còn là cán bộ nhà nước nên chỉ đi quay được vào ngày thứ bảy, chủ nhật. Để quay được những thước phim này ngoài phải vào rừng thì điều kiện đầu tiên là phải tiếp cận với những người săn bắt động vật rừng…Phim khá tốn kém vì thời gian làm phim kéo dài và tôi cứ phải lủi thủi một mình. Chi phí cho phim khoảng 300 triệu, đó là những khoản chi có thể tính toán được.


Sau khi bộ phim ra mắt và gây tiếng vang, anh có bị “khó khăn” trong việc “đi rừng” của mình không?

Tất nhiên là không. Sau khi phim được phát sóng, UBND tỉnh Bình Thuận đang có kế hoạch khen thưởng cho tôi, vì tôi đã trở thành một nhân vật đặc biệt của Bình Thuận đó là: Đã đề xuất một giải pháp bảo vệ rừng hoàn toàn mới ở tầm Quốc gia!

Là một tay ngang đúng nghĩa trong làng nhiếp ảnh lẫn điện ảnh. Anh đã tự học, mò mẫm nó như thế nào để có được thành công cho hôm nay?

Cho phép tôi nói lên kinh nghiệm của mình, hy vọng kinh nghiệm này sẽ giúp ích cho những ai đó đi sau: Để thành công trong nhiếp ảnh, nơi đầu tiên tôi đến là các nhà sách và thư viện, sau đó xắp xếp thời gian hợp lý để “nghiền ngẫm” chúng. Sau khi có lý luận việc đầu tiên phải làm là vận dụng lý luận để quan sát thật nhiều tác phẩm của người khác, phân tích và luôn phải tự hỏi “Họ đã làm điều đó như thế nào” và giải mã cho được những câu hỏi ấy. Tôi luôn nghĩ “Muốn có tác phẩm nhiếp ảnh đỉnh cao thì phải có lý luận nhiếp ảnh đỉnh cao”. Khi được trang bị đầy đủ về lý luận, bạn có cơ hội nhìn thấy rất rõ người giỏi hơn mình và những người có một ít thành công được tích cóp từ kinh nghiệm.

Tất nhiên điện ảnh phức tạp hơn nhiếp ảnh nhiều lần. Nhưng những gì tôi có trong nhiếp ảnh cho tôi 60% thuận lợi để đi tắt và đoán đầu, vì tôi chỉ làm phim tài liệu – khoa học thôi. (Chứ làm phim truyện chắc tỷ lệ tôi thiếu là 80%). Để lấp 40% khoảng trống còn lại, tôi đang vùi đầu vào đọc sách, và học hỏi rất nghiêm túc những người đi trước và học theo cách mà tôi từng học để thành công trong nhiếp ảnh. Tôi có hơn 15 năm làm thơ, đã viết hơn 1000 bài “nặng nợ duyên thơ phải chuốt lời”. Thơ giúp tôi thuận lợi câu chữ khi viết kịch bản phim. 


 Máy móc hiện tại anh dùng cho việc làm phim có “đặc chủng” không?

Ở phim Vàng Anh – Loài chim chuyền thoại  Tội ác rừng xanh máy tôi sử dụng là Panasonic MD 10.000 hệ PAL. Hiện tại tôi đang làm bộ phim Ong vò vẽ nguy hiểm và huyền thoại, Trong kịnh bản có cảnh phải đút máy vào tổ Ong để quay cảnh sinh hoạt của chúng bên trong tổ, tôi bị chúng cắn 3 lần suýt chết nên vừa qua phải mua thêm 2 máy hiệu SONY mới. Trong số này có một máy đặc chủng là: Sony Digital Avchd Full HD, có một sợi dây dài 4m.

Đứng trước 1 tác phẩm, anh tư duy thế nào là sự hấp dẫn?

Nếu là nhiếp ảnh thì tôi không thích ảnh nghệ thuật, đặc biệt là ảnh nghệ thuật Vịệt Nam vì nó luôn mướt rượt, nó cứ na ná, giông giống ở đâu đó, phần lớn các “tác phẩm” đều được xắp đặt, dàn dựng ở ngoài đời và trong máy tính; Nhưng nếu là ảnh báo chí thì tôi đặc biệt thích xem và yêu mến những con người làm ra chúng. Bởi vì khi nhìn vào bức ảnh báo chí đỉnh cao ta thấy rất rõ nhà nhiếp ảnh phải dấn thân, phải hy sinh, nhưng trung thực dễ xem dễ hiểu, gần gũi với mọi người, chúng không hề copy ý tưởng, không na ná, giông giống…mà chúng là độc nhất vô nhị.

Theo suy nghĩ của riêng tôi  phim tài liệu – khoa học (lĩnh vực tôi đang theo đuổi và có một chút hiểu biết) cũng phải là “Một tác phẩm báo chí”. Nghĩa là bộ phim Tài liệu  khoa học thành công phải đủ 4 yếu tố như một tác phẩm báo chí: Sự khám phá, dấn thân của nhà làm điện ảnh; Nhìn phim là thấy rất  khó làm, có chuyên môn sâu, đầu tư nhiều tâm-lực mới làm được; Luôn cung cấp cho người xem sự trung thực đến bất ngờ, những hình ảnh, thông tin tột đỉnh gây giật mình, tạo cảm hứng cho báo chí, sân khấu, văn học, nghệ thuật…làm chủ đề khai thác tiếp. Gần gũi thiết thực với đời sống nhân dân; Luôn tạo sự khác biệt, không na ná, giông giống, không có bóng dáng của sự copy. Do vậy các phim đang làm, sẽ làm tôi luôn cố gắng hết sức để biên kịch, đạo diễn theo hướng này.



Tại sao tất cả các tác phẩm của anh chỉ thu hẹp trong thể loại môi trường, hẹp hơn có thể nói chỉ là Rừng?

Tổ chức báo chí thế giới xếp hạng ảnh thiên nhiên môi trường là một loại ảnh báo chí, nếu tư duy tốt Việt Nam hoàn toàn có thể tạo nên những tác phẩm báo chí đỉnh cao từ những câu chuyện bình thường mà không cần phải qua Libia, Irắc,Afghanistan..chụp ảnh đánh bom liều chết hay phải qua Nhật để chụp ảnh sóng thần, vì bản chất của những sự kiện ấy đã phi thường rồi. Chủ đề về rừng là vô tận và không bao giờ cạn. 

Trong danh sách đăng ký tham dự phim, anh đăng ký là nhà làm phim độc lập. Anh có thể nói sơ qua về trang webwww.thiennhien.vn  của mình cũng như Công ty điện ảnh thiên nhiên Việt Nam mà anh thành lập năm 2009?

Tôi tự thành lập công ty với mục tiêu thành lập trường quay điện ảnh Thiên nhiên Việt Nam, tạo tiền đề cho sự ra đời của kênh truyền hình khám phá thiên nhiên Việt Nam. Vì khó khăn về tài chính, vì vướng cơ chế…và làm phim trong môi trường tự nhiên đòi hỏi sức khỏe, lòng quả cảm, chịu đựng sự khốc liệt nên lần lượt nhân viên “trốn hết”. Vì thế hơn 5 năm là nhà làm phim độc lập, khi thành lập công ty rồi lại tiếp tục trở thành nhà làm phim “độc lập” là như vậy! Hiện nay tôi đang tích cực đào tạo 3 nhân viên mới. Cái khó khi đào tạo nhân viên làm Discovery là đào tạo họ tinh thông kiến thức về động vật rừng, về rừng còn chuyện kỹ thuật quay phim thì vừa làm vừa học… Hiện nay, vì khó khăn đó, tôi đành phải áp dụng phương pháp khi đến địa phương nào là tôi thuê nhân công ở địa phương đó.  

 Mò mẫm với rừng, chim và thú suốt 12 năm qua. Câu chuyện nào mà anh muốn chuyển tải nhất mà chưa thể được?

Cần chấm dứt sự “độc quyền của cơ quan kiểm lâm” trong việc bảo vệ rừng, trong thực tế cơ quan này hoạt động không hiệu quả nhưng đã duy trì quá lâu. Chính phủ cần tạo ra một cuộc vận động lớn - toàn dân tham gia bảo vệ rừng, thì rừng và động vật rừng sẽ chấm dứt bị tàn phá. Động vật rừng là tác giả trồng nên những cánh rừng, là “người” bảo vệ rừng và chúng thật sự là những “ông chủ” rừng. 

Gắn bó với thiên nhiên, anh đã tâm sự: “Đời sống hoang dã có tâm linh”. Nó có nghĩa là gì? Anh có thực tế, kỷ niệm gì minh chứng cho điều này?

Rừng không phải là chốn rong chơi. Tôi đã cứu rất nhiều người bị “ma dẫn” trong rừng. Từ thanh niên cho tới trẻ con. Nhiều người sau đó phải thừa nhận rằng không có sự phát hiện của tôi họ đã chết đói. Đó là những câu chuyện rất dài…Nhưng rừng với tôi như một chốn đi về, lâu không đến với rừng là nhớ rừng không chịu nổi! 

Lên tiếng vì môi trường, anh đã có nhiếp ảnh, phim. Đã bao giờ anh nghĩ mình đúc kết tất cả kinh nghiệm, kiến thức mình có về “nhật ký cuộc sống” của sinh vật hoang dã thành sách?

Tôi đang nghĩ đến điều đó. Tôi chụp hơn 50 loài chim thành 50 bộ ảnh mô tả công phu, chi tiết toàn bộ vòng đời của chúng từ yêu nhau, làm tổ, đẻ trứng, nuôi con, đến trưởng thành…mỗi một loài tôi xuất bản thành một quyển sách. Quyển sách đầu tiên chuẩn bị xuất bản là Vàng Anh – Loài chim huyền thoại, gồm 50 trang, 30 ảnh và kèm theo quyển sách là bộ phim Vàng anh loài chim huyền thoại. Trong tương lai, mỗi quyển sách ra đời, kèm theo là một bộ phim khoa học về loài ấy. Tôi có thể tự hào nói rằng mình là người duy nhất ở Việt Nam có khả năng vừa quay phim vừa chụp ảnh về động vật rừng cùng một lúc. 

Làm phim và nhiếp ảnh, hai thứ thuộc loại ngốn tiền kinh khủng. Tò mò một chút, anh kiếm kinh phí ở đâu để thực hiện cuộc chơi cũng như “sứ mệnh” bảo vệ môi trường của mình?

Hơn 10 năm nay là tiền nhà, vì trong đầu tôi luôn nghĩ “hữu xạ tự nhiên hương” nhưng bây giờ thì phải thừa nhận là: tôi thật sự khó khăn, nếu không có nguồn tài trợ nào cả, có thể sắp tới tôi thật sự đuối sức. Tôi từng nói với một cán bộ cao nhất ở viện sinh thái tài nguyên phía nam: “Các anh cần nghiên cứu con gì, hãy thuê người viết kịch bản và trao kịch bản đó và tiền cho tôi, tôi sẽ làm theo đơn đặt hàng. Tôi dám bảo đảm ở Việt nam không ai làm tốt hơn tôi”. Nói đến như thế để kiếm tiền vì nỗi đam mê, vậy mà người ta vẫn chưa tin vào khả năng của tôi… 

 Dự định sắp tới của anh là gì?

Bộ phim tôi phải làm cho bằng được là  Rừng khóc, quay ở Campuchia, Lào và Việt nam. Bộ phim này tôi rất hy vọng sẽ tạo ra sự bùng nổ về tính thời sự trong khối Asean về đa dạng sinh học. Do bảo đảm an ninh, nên tôi chưa thể nói gì về nội dung kịch bản lúc này. Dự toán bộ phim này có thể đến 2 tỷ đồng, quay trong vòng 2 năm. Trong năm 2011, tôi cố gắng hoàn thành bộ phim khoa học Ong vò vẽ hung dữ và huyền thoại.  

Một câu hỏi tò mò cuối. Những chuyến đi dài, mò mẫm với đam mê rừng, ảnh và phim. Gia đình, bạn bè anh có phàn nàn?

Sao lại không, để thứ bảy, chủ nhật đi rừng không bị cằn nhằn, thì từ thứ hai đến thứ sáu phải dành hết thời gian cho gia đình. Sự việc cứ lặp đi lặp lại nhiều năm riết rồi gia đình cũng quen luôn. (cười).

Nhiếp ảnh – đạo diễn Lê Hoài Phương – sinh năm 1961, tốt nghiệp Đại học pháp lý chuyên ngành Viện kiểm sát nhân dân tại Hà Nội năm 1986, hội viên Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam, hội viên Hội Điện ảnh Việt Nam, Hội viên hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt nam… Anh công tác tại viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Thuận từ 1986 – 2009. Cuối năm 2009, anh lập công ty điện ảnh Thiên nhiên Việt Nam, trụ sở tại TP Phan Thiết, Bình Thuận. Anh đã đoạt được trên 100 giải thưởng  nhiếp ảnh và 3 giải thưởng phim tài liệu - khoa học (Năm 2008 Film Vàng Anh – Loài chim huyền thoại đoạt giải Nhất tại liên hoan phim môi trường toàn quốc lần thứ III; năm 2010, phim Tội ác rừng xanh đoạt giải Thưởng lớn liên hoan phim môi trường toàn quốc lần thứ IV.)

Ba lần được bộ trưởng Bộ tài nguyên và môi trường tặng Bằng khen và 2 lần được tặng cúp vàng trong sự nghiệp bảo vệ môi trường Việt Nam và một lần được tặng Giải thưởng nhà nước về môi trường Việt Nam (Giải thưởng cao quí nhất của môi trường VN). Gần đây nhất, bộ phim tài liệu Tội ác rừng xanh] đoạt hai giải của Hội điện ảnh Việt nam: Cánh Diều Vàng cho đạo diễn xuất sắc nhất  và Cánh diều vàng cho phim tài liệu hay nhất.

Website của Lê Hoài Phương là www.thiennhien.vn

Đạo diễn Bùi Đình Hạc: “Khi chúng tôi chấm giải, xem xong Tội ác rừng xanh, một thành viên ban giám khảo đã phải thốt lên rằng: Phải chiếu ngay bộ phim này cho Bộ trưởng bộ Tài nguyên và Môi trường xem để có biện pháp đối phó, chứ bắt khỉ không phải bắt một con mà bắt cả đàn thế kia thì chẳng mấy chốc không còn khỉ ở Việt Nam nữa”.

Hoàng Tuấn

Comment
Họ tên :
Email :
Nội dung :
Nhập chuỗi ký tự :